Nasa'nın Dart Misyonu, Asteroit Dimorphos’un Yörüngesini Değiştirmek İçin Gün Sayıyor


ABD merkezli uzay ajansı NASA, gelecekte Dünya'ya tehdit oluşturması muhtemel uzay cisimlerine önlem almak amacıyla zorlu bir görevi yerine getirmeye hazırlanıyor.



300 milyon dolarlık proje olan Çifte Asteroid Yön Değiştirme Testi (DART) kapsamında uzay aracı, Dünya yörüngesine yakın bir bölgede Dimorphos asteroidiyle planlı şekilde çarpıştırılacak.


Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı'nda görevli bilim insanı ve DART fikrini ortaya atan araştırmacı Andy Cheng, Financial Times'a verdiği demeçte, "20 yıldır düşündüğümüz bir şeyin gerçekleşmesi çok heyecan verici. Bir rüyanın gerçekleşmesi gibi." dedi.


Uzay aracının, göktaşının yolunu değiştirmek için saatte 23 bin kilometre hızla belirlenen cisme çarpması planlanıyor.


Geçen yıl Kasım ayında uzaya fırlatılan ana DART uzay aracı, Eylül ayında gerçekleşmesi beklenen çarpma sonrasında kayıt yapacak olan İtalyan Uzay Ajansı tarafından inşa edilen bir uydu taşıyor.


Dünyanın en güçlü teleskoplarından bazılarını kullanan DART araştırma ekibi, DART'ın asteroit hedefi olan Dimorphos'un yörüngesinin daha önceki hesaplamalarını doğrulamak için geçen ay altı gecelik bir gözlem kampanyasını tamamladı. Dimorphos, daha büyük asteroit olan Didymos'un yörüngesinde.


Bu gözlemler, çarpma anında asteroitin nerede bulunmasının beklendiğini doğrulamaktadır. Bir asteroitin uzaydaki hareketinin hızını ve yolunu değiştirmeye yönelik dünyanın ilk girişimi olan DART, gelecekte gezegen savunması için böyle bir ihtiyaç ortaya çıkarsa faydalı olabilecek bir asteroit saptırma yöntemini test ediyor.


Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı DART araştırma ekibinin eş başkanı Andy Rivkin, "Ekibin 2021'in başlarında yaptığı ölçümler, DART'ın Dimorphos'a kinetik etkisi için doğru yere ve doğru zamanda ulaştığından emin olmak için kritik öneme sahipti" dedi.



Bununla birlikte, Dimorphos'un yörüngesinin dinamiklerini anlamak, DART'ın etkisini sağlamanın ötesinde nedenlerle önemlidir. DART, Dimorphos'un yolunu değiştirmeyi başarırsa, Didymos'a doğru yaklaşacak ve yörüngesi için gereken süreyi azaltacaktır. Bu, asteroitin Güneş tarafından ısıtılan yüzeyinden gelen radyasyon geri tepmesi gibi, asteroiti nazikçe itebilen ve yörüngesinin değişmesine neden olabilen ince kuvvetleri içerir.


Flagstaff, Arizona'daki Lowell Gözlemevi'nden bir astronom ve Temmuz gözlem kampanyasının eş başkanı Nick Moskovitz, "Bu deneyin öncesi ve sonrası doğası, ona bir şey yapmadan önce asteroid sistemi hakkında mükemmel bir bilgi gerektiriyor" dedi. “Son dakikada, 'Ah, işte düşünmediğimiz bir şey veya dikkate almadığımız fenomenler' demek istemiyoruz. Gördüğümüz herhangi bir değişikliğin tamamen DART'ın yaptıklarından kaynaklandığından emin olmak istiyoruz."


Eylül ayının sonundan Ekim ayının başlarına kadar, DART'ın çarpması sırasında, Didymos ve Dimorphos Dünya'ya yaklaşık 6,7 milyon mil (10.8 milyon kilometre) gibi son yıllardaki en yakın konumda olacaklar.


Mart 2021'den bu yana Didymos sistemi, Dünya'dan uzaklığı nedeniyle çoğu yer tabanlı teleskopun menzili dışındaydı. Bununla birlikte, bu Temmuz ayının başlarında DART Araştırma Ekibi, asteroid sistemini gözlemlemek ve asteroidi aramak için Arizona ve Şili'de güçlü teleskoplar kullandı. Kullanılan teleskoplar; Lowell Gözlemevi'ndeki Lowell Keşif Teleskobu, Las Campanas Gözlemevi'ndeki Magellan Teleskopu ve Güney Astrofizik Araştırma (SOAR) Teleskopu.


Moskovitz, "Bu gözlemleri elde etmek için yılın zor bir zamanıydı" dedi. Kuzey Yarımküre'de geceler kısadır ve Arizona'da muson mevsimi yaşanır. Güney Yarımküre'de kış fırtınası tehdidi belirdi. Aslında, gözlem kampanyasından hemen sonra, büyük bir kar fırtınası Şili'yi vurdu ve SOAR'ın bulunduğu dağdan tahliyelere yol açtı. Bu, teleskopun on güne yakın kapalı kalmasına neden oldu. “Bunların yaklaşık yarısının hava koşullarından kaybolacağı beklentisiyle altı yarım gece gözlem istedik, ancak yalnızca bir gece kaybettik. Gerçekten şanslıydık.”


Toplamda, ekip verilerden 11 yeni karşılıklı olayın zamanlamasını çıkarmayı başardı. Parlaklıktaki bu değişiklikleri analiz etmek, bilim insanlarının Dimorphos'un daha büyük asteroidin yörüngesini tam olarak ne kadar sürdüğünü belirlemesini sağladı. Böylece, DART'ın ne zaman etki yarattığı da dahil olmak üzere, belirli anlarda Dimorphos'un nerede bulunacağını tahmin edebiliyorlar. Sonuçlar önceki hesaplamalarla tutarlıydı.


Moskovitz, "Asteroid sisteminin iyi anlaşıldığına ve çarpmadan sonra ne olacağını anlamaya hazır olduğumuza gerçekten çok güveniyoruz." dedi.

Bu gözlem kampanyası yalnızca ekibin Dimorphos'un yörünge periyodunu ve çarpma anında beklenen konumunu doğrulamasını sağlamakla kalmadı, aynı zamanda ekip üyelerinin, DART'ın Dimorphos'un çarpma sonrası yörüngesini başarılı bir şekilde değiştirip değiştirmediğini belirlemek için kullanacakları süreci iyileştirmelerine de izin verdi.


Ekim ayında, DART asteroide çarptıktan sonra ekip, karşılıklı olayları aramak ve Dimorphos'un yeni yörüngesini hesaplamak için Dünya çapında tekrar yer tabanlı teleskopları kullanacak. Daha küçük asteroidin Didymos'un yörüngesine oturması için geçen sürenin birkaç dakika değişmesini bekliyorlar. Bu gözlemler ayrıca, dünyanın dört bir yanındaki bilim adamlarının Dimorphos'un yörünge dinamikleri ve her iki asteroitin dönüşü hakkında ortaya koydukları teorileri sınırlamaya da yardımcı olacaktır.


DART, uzaydaki hareketini hafifçe değiştirmek için kasıtlı olarak Dimorphos'a kinetik bir etki uygulayan dünyanın ilk gezegen savunma testi görevidir. Her iki asteroid de Dünya için bir tehdit oluşturmasa da, DART misyonu, bir uzay aracının nispeten küçük bir hedef asteroid üzerinde kinetik bir etkiye özerk olarak gidebileceğini ve bunun, eğer bir asteroidi Dünya ile çarpışma rotasında saptırmak için uygun bir teknik olduğunu gösterecek. DART, 26 Eylül 2022'de hedefine ulaşacak.


Kaynak: https://scitechdaily.com/dart-confirmed-on-target-to-impact-asteroid-dimorphos/amp/