• BilimAvcısı

Milgram'ın İtaat Deneyleri

Milgram deneyi, insanların otorite sahibi bir kişi veya kurumun isteklerine, kendi vicdani değerleriyle çelişmesine rağmen itaat etmeye ne ölçüde istekli olduklarını ölçme amacını güden bir deneyler dizisinin genel adıdır.

Deneyler nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann'ın Kudüs'te yargılanmaya başlamasından üç ay sonra, Temmuz 1961'de başladı. Milgram, deneyleri şu soruya cevap aramak üzere geliştirmişti: "Eichmann ve Yahudi Soykırımında yer alan yüzbinlerce yardakçısı sadece onlara verilen görevi yerine getiriyor olabilir miydi? Onların hepsi yardakçılık suçuyla suçlanabilir miydi?"

Deneyin amacı, bir otorite figürünün emirlerine uymak için insanların ne kadar ileri gitmeye istekli olduklarını belirlemekti.

Yale'deki çalışma için denekler gazete ilanları ve posta yoluyla bulundu. Deneyler üniversitenin eski yerleşkesinde, Linsly-Chittenden binasının bodrumundaki iki odada gerçekleştirildi.


Deneyin tanıtımında deneyin bir saat sürdüğü ve katılanlara deneyi tamamlamasalar bile 4,50$ ödeneceği bildirildi. Katılımcılar 20 ve 50 yaşları arasında, ilkokul terklerden doktora mezunlarına kadar her türlü öğretim geçmişine sahip erkeklerden oluşuyordu.


Milgram'ın deneyi, psikoloji tarihindeki en tartışmalı deneylerden biridir. Birçok katılımcı, katılımlarının bir sonucu olarak kayda değer bir sıkıntı yaşadı ve çoğu durumda, deneyin tamamlanmasından sonra hiçbir zaman bilgi alınmadı. Deney, psikoloji deneylerinde insan katılımcıların kullanımı için etik yönergelerin geliştirilmesinde rol oynadı.


Milgram, deney gerçekleştirilmeden önce Yale üniversitesinin 14 psikoloji yüksek lisans öğrencisiyle sonuçların ne olacağına yönelik bir anket yaptı. Katılımcıların tümü, sadece birkaç sadist eğilimli deneğin (%1,2) en yüksek voltajı uygulayacağını düşünüyordu. Milgram ayrıca meslektaşları arasında da sözlü bir anket yaparak onların da sadece birkaç deneğin çok kuvvetli şok uygulayacağını düşündüklerini öngördü.


Kaynaklar:

  • https://www.verywellmind.com/classic-psychology-experiments-2795257

  • https://tr.wikipedia.org/wiki/Milgram_deneyi