Plankton, Dünyanın En Küçük Gizli Kahramanı



Bir damla suya milyonlarcasının sığabileceği kadar küçük bir organizma olan fitoplankton, fotosentez yoluyla kendi enerjisini üretir. Gezegendeki tüm fotosentezin neredeyse yarısını oluşturur.




Dünyanın isimsiz kahramanlarından biri de en küçükleri arasındadır. Tek hücreli bir alg olan plankton, çıplak gözle görülemez, ancak dünyanın en önemli kaynaklarından bazılarına katkıda bulunur. Besin zinciri için çok önemlidir, oksijenin ana tedarikçisidir ve arabalarımızı çalıştıran ve evlerimizi ısıtan yakıttır.


İnsan saçından daha büyük olmayan bu organizmalar, okyanusun güneşli, üst kısımlarında yüzerler. İki ana plankton türü - fitoplankton ve zooplankton - aslında birbirini destekler. Zooplankton (küçük hayvanlar ve kopepodlar gibi kabuklular) ve diğer küçük balıklar ve deniz canlıları, fitoplanktonları yer, daha sonra daha büyük balıklar için besin haline gelir ve böylece besin zincirinde yukarıya doğru ilerler.


Foklardan yunuslara kadar, okyanustaki hemen hemen her canlı ya plankton ya da planktona bağlı bir organizma yer. David'e karşı Goliath benzeri bir savaşta, filtreyle beslenen balinalar, plankton ve kril gibi küçük organizmalara güvenir. Bir filtre gibi , bu balinalar büyük yudumlarda su alırlar, sonra dillerini kullanarak sıvıyı dışarı atarlar, böylece kril ve plankton gibi yiyecekler kalır. Sağ balinalar ayrıca planktonla dolu sularda ağızları açık yüzerler; planktonu tuzağa düşürürler ve dilleri organizmayı boğazlarından aşağı iter.


Ancak planktonun besin zincirindeki rolü okyanusta bitmiyor. Kutup ayıları ve deniz kuşları, foklar ve balıklar gibi planktonla beslenen yemeklere güvenirler. İnsanlar bile hayatta kalmak için balıklara (ve dolayısıyla planktonlara) güvenirler. Yanlızca Amerikalılar, kişi başına yılda yaklaşık 7 kilogram balık ve kabuklu deniz ürünleri yiyor. Bu bir sürü plankton demek…

Plankton sofralara bile geliyor. Michelin yıldızlı Aponiente'den Angel Leon ve Nuno Mendes gibi İngiliz şefler, 2013'te Taste of the Sea menüsüne planktonu eklediler. Plankton kokteyli, plankton risotto ve aiolili plankton pirinci gibi lezzetler de buna dahil. Leon, Metro'ya verdiği demeçte, planktonun birçok antioksidan özelliği olduğunu, sağlık nedenleriyle bu yola gittiklerini, ancak yol boyunca "zarif" tada aşık olduklarını söyledi.

Leon, "Sıvı ile karıştırılmadan önce kadifemsi ve kuru. Bir kez karıştırıldığında ipeksi, yağlı ve zarif, burunda keskin ama hafif ve ağızda uzun bir bitiş bırakıyor" dedi .


Oksijene İhtiyacımız Olduğu Kadar Planktona İhtiyacımız Vardır


Plankton'un dünyevi katkıları besin zincirinin ötesine geçer. Fitoplankton, yosun ve alg planktonu gibi deniz bitkileri , Dünya'nın oksijeninin yüzde 70'ini üretir . Aslında, bir tür fitoplankton olan Prochlorococcus, bir insanın aldığı her beş nefesten biri için oksijen üretir.


Fitoplanktonun süper güçleri bununla da bitmiyor. Fitoplankton sadece fotosentez yoluyla oksijen üretmeye yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda atmosferden karbon alır ve okyanusun derinliklerinde depolar, bu da nihayetinde iklim değişikliğini frenlemeye yardımcı olur. Bu, ağaçların yapraklarda karbon depolamak için kullandığı işleme benzer. Fotosentez karbondioksit tükettiğinden, karbon temelde her planktonda depolanır. Bir grup bilim insanı, fitoplanktonun hücrelerine 45 ila 50 milyar tona (40 ila 45 milyar metrik ton) kadar inorganik karbon eklediğini buldu.


Ve arabalarımıza yakıt sağlamak için kullandığımız petrol? Eski denizlere kadar uzanan bir süreçle yapılmıştır. Ve aynı zamanda bir organizmanın küçük süper kahramanı olan planktonu da içerir.

Planktonlar öldüğünde okyanusların dibine batarlar. Burada, enkaz bunların üzerine çöker ve kimyasal reaksiyonlar, malzemeleri mumsu kerojene ve petrolün ana bileşenlerinden biri olan siyah bir katran olan bitüme dönüştürür. Kerojen ayrıca ısındıkça daha fazla değişikliğe uğrar ve ham petrol olarak bilinen şeye veya sıcaklıklar daha da yüksekse doğal gaza dönüşür.


Peki Dışarıda Ne Kadar Plankton Var?


Araştırmacılar, fitoplanktonun Dünya'nın tüm biyokütlesinin (toplam organizma kütlesi) yüzde 1'ini oluşturduğunu tahmin ediyor, ancak bu sayı azalıyor. Temmuz 2010'da Nature dergisinde yayınlanan bir araştırma, kademeli olarak ısınan okyanus sularının 1950'den beri Dünya'nın fitoplanktonunun yüzde 40'ını yok ettiğini gösterdi. Bilsek de bilmesek de, tüm insanlar bu mikroalglere güveniyor. Bu yüzden yüzde 40'lık bir düşüş - veya daha fazlası - endişe verici.


Kaynak: https://science.howstuffworks.com/life/cellular-microscopic/plankton.htm